पॉलीसिस्टिक किडनी डिसीज (PKD) म्हणजे काय?

एका बाजूला पाठीचा कणा किंवा पाठदुखी, लघवीतून रक्त येणे आणि वारंवार मूत्रमार्गात होणारे संसर्ग ही किडनी स्टोनची सर्वात सामान्य लक्षणे आहेत - आणि ती पॉलीसिस्टिक किडनी डिसीज (PKD) ची सुरुवातीची चेतावणी देणारी लक्षणे देखील आहेत, ही एक अनुवांशिक स्थिती आहे जिथे द्रवाने भरलेले सिस्ट दशकांपासून निरोगी किडनी टिश्यूची जागा घेतात. औंध, पुणे येथील हेल्थकेअर एनटी सिककेअर अचूक किडनी रोग देखरेख चाचण्या, दगड विश्लेषण आणि किडनी फंक्शन प्रोफाइल प्रदान करते - घरी नमुना संकलन आणि थेट वॉक-इन सुविधेसह - पुण्यातील रुग्णांना आणि कुटुंबियांना PKD चे सक्रियपणे व्यवस्थापन करण्यास मदत करण्यासाठी.

पुण्यात किडनी रोग देखरेख चाचणी पॅकेजेस बुक करा

हेल्थकेअर एनटी सिककेअर पुण्यात किडनी रोग देखरेख चाचणी पॅकेजेस देते ज्यामध्ये घरपोच नमुना संकलन आणि थेट वॉक-इन सुविधा उपलब्ध आहे.

किडनी चाचणी बुक करा | सर्व प्रयोगशाळेतील चाचण्या ब्राउझ करा

पॉलीसिस्टिक किडनी डिसीज (PKD) म्हणजे काय?

पॉलीसिस्टिक किडनी डिसीज (पीकेडी) ही एक अनुवंशिक स्थिती आहे ज्यामध्ये दोन्ही मूत्रपिंडांमध्ये अनेक द्रवपदार्थांनी भरलेल्या सिस्टची वाढ होते, जी हळूहळू कार्यशील मूत्रपिंडाच्या ऊतींची जागा घेते आणि रक्त फिल्टर करण्याची, रक्तदाब नियंत्रित करण्याची आणि द्रव संतुलन राखण्याची मूत्रपिंडांची क्षमता कमी करते.

सूक्ष्म-परिभाषा: PKD हा PKD1 किंवा PKD2 जनुकांमधील उत्परिवर्तनांमुळे होतो (प्रबळ स्वरूपात) किंवा PKHD1 जनुकातील (अवरोध स्वरूपात). हे उत्परिवर्तन सामान्य मूत्रपिंडाच्या नळीच्या पेशींच्या वाढीस अडथळा आणतात, ज्यामुळे नळीच्या पेशी असामान्यपणे वाढतात आणि सिस्ट तयार होतात - ज्याचा व्यास सूक्ष्म ते अनेक सेंटीमीटरपर्यंत असू शकतो. नॅशनल किडनी फाउंडेशननुसार , PKD हे जागतिक स्तरावर मूत्रपिंड निकामी होण्याचे चौथे सर्वात सामान्य कारण आहे.

पीकेडीचे दोन प्राथमिक प्रकार आहेत:

• ऑटोसोमल डोमिनंट पीकेडी (एडीपीकेडी) — हा सर्वात सामान्य वारसाहक्काने मिळणारा मूत्रपिंडाचा आजार आहे, जो जगभरातील ४०० ते १००० लोकांपैकी १ व्यक्तीला प्रभावित करतो. एका पालकाकडून उत्परिवर्तित जनुकाची एक प्रत ही स्थिती निर्माण करण्यासाठी पुरेशी आहे. लक्षणे सामान्यतः ३०-५० वयोगटात दिसून येतात, जरी सिस्ट खूप लवकर विकसित होऊ लागतात.
• ऑटोसोमल रिसेसिव्ह पीकेडी (एआरपीकेडी) — हा एक दुर्मिळ आणि अधिक गंभीर प्रकार आहे, ज्यामध्ये दोन्ही पालकांकडून पीकेएचडी१ जनुकात उत्परिवर्तन आवश्यक असते. हे सामान्यतः बालपणात किंवा बालपणात दिसून येते ज्यामध्ये मूत्रपिंड आणि यकृताचा गंभीर परिणाम होतो. गंभीर प्रकरणांमध्ये एआरपीकेडीमुळे मृत बाळंतपण किंवा नवजात शिशु मृत्युमुखी पडू शकते.

पीकेडीला साध्या किडनी सिस्ट्स (जे ५० वर्षांपेक्षा जास्त वयाच्या प्रौढांमध्ये सौम्य आणि सामान्य असतात) आणि इतर सिस्टिक किडनी विकारांपासून वेगळे केले पाहिजे. किडनीच्या आजाराच्या मूल्यांकनाचा व्यापक संदर्भ समजून घेण्यासाठी किडनीच्या आरोग्याचे मूल्यांकन कसे करावे याबद्दल आमचे संपूर्ण मार्गदर्शक वाचा.

पीकेडीची लक्षणे: काय पहावे?

विशेषतः ADPKD गेल्या काही दशकांपासून शांत आहे - कुटुंबातील एखाद्या सदस्याचे निदान होईपर्यंत किंवा इमेजिंगमध्ये आकस्मिक निष्कर्ष येईपर्यंत बहुतेक रुग्णांना हे माहित नसते की त्यांना हा आजार आहे. जेव्हा लक्षणे दिसतात तेव्हा ती वाढत्या सिस्टचा यांत्रिक आणि कार्यात्मक परिणाम दर्शवतात.

पॉलीसिस्टिक किडनी आजाराची सामान्य लक्षणे

सतत किंवा वारंवार येणारे पाठीचे दुखणे हे PKD चे सर्वात वैशिष्ट्यपूर्ण लक्षण आहे, जे बाधित मूत्रपिंडात सिस्ट वाढणे, सिस्ट रक्तस्त्राव किंवा किडनी स्टोन तयार झाल्यामुळे होते.

• पाठीचा कणा किंवा पाठदुखी - मूत्रपिंडाच्या कॅप्सूलला ताणून वाढणाऱ्या सिस्टमुळे किंवा लगतच्या रचनांवर दाबल्यामुळे, बाजूला, पाठ किंवा खालच्या ओटीपोटात मंद, सतत वेदनादायक वेदना. अचानक तीव्र वेदना सिस्ट फुटणे किंवा रक्तस्त्राव दर्शवू शकते.
• मूत्रात रक्त (रक्तस्राव) — गोळा करणाऱ्या यंत्रणेत गळू फुटल्यामुळे मूत्रात दृश्यमान किंवा सूक्ष्म रक्त. मूत्र चाचणीमध्ये गुप्त रक्तातील निष्कर्षांसारखेच.
• उच्च रक्तदाब (उच्च रक्तदाब) — PKD चे एक सुरुवातीचे आणि अगदी सामान्य प्रकटीकरण, मूत्रपिंडाचे कार्य लक्षणीयरीत्या कमी होण्यापूर्वीच ADPKD च्या 60-70% रुग्णांमध्ये आढळते. अनियंत्रित उच्च रक्तदाब मूत्रपिंडाचे नुकसान वाढवतो. रक्तदाब नियंत्रणात कसा ठेवावा ते शिका.
• वारंवार होणारे मूत्रमार्गाचे संसर्ग - सिस्ट हे बॅक्टेरियाच्या वसाहतीसाठी वातावरण प्रदान करतात, ज्यामुळे वारंवार होणारे मूत्रमार्गाच्या संसर्गाचे संक्रमण आणि सिस्ट संसर्ग होतात. मूत्र संस्कृती आणि संवेदनशीलता चाचणीसह सक्रिय संसर्गाची चाचणी करा. मूत्र संसर्गाच्या चाचणीसाठी आमचे मार्गदर्शक पहा.
• मूत्रपिंडातील खडे - PKD रुग्णांमध्ये मूत्रपिंडातील खडे होण्याचे प्रमाण २०-३०% असते, ज्यामध्ये बहुतेकदा युरिक अ‍ॅसिड किंवा कॅल्शियम ऑक्सलेट खडे असतात, हे मूत्रमार्गातील pH बदलल्यामुळे आणि सायट्रेट उत्सर्जन कमी झाल्यामुळे होते.
• पोट भरलेले असणे आणि किडनीचा स्पष्टपणे जाणवणारा भार — PKD जसजशी वाढत जाते तसतसे मूत्रपिंड नाटकीयरित्या वाढू शकतात (कधीकधी फुटबॉलच्या आकारापर्यंत), ज्यामुळे पोटात फुगवटा आणि खाल्ल्यानंतर अस्वस्थता दिसून येते.
• डोकेदुखी — उच्च रक्तदाब किंवा क्वचित प्रसंगी, इंट्राक्रॅनियल एन्युरिझमशी संबंधित (जे अंदाजे 8% ADPKD रुग्णांमध्ये आढळते).
• थकवा — अशक्तपणा (मूत्रपिंडाचे कार्य कमी झाल्यामुळे एरिथ्रोपोएटिनचे उत्पादन कमी होणे), युरेमिक टॉक्सिन जमा होणे किंवा दीर्घकालीन वेदनांमुळे.

जर तुम्हाला यापैकी कोणतीही लक्षणे दिसली - विशेषतः मूत्रात रक्त, तसेच पाठीच्या कण्यातील वेदना आणि उच्च रक्तदाब - तर विलंब न करता मूत्रपिंडाच्या कार्य चाचण्या करा. स्टेज १-३ मध्ये लवकर हस्तक्षेप केल्यास मूत्रपिंड निकामी होण्याच्या प्रगतीला लक्षणीयरीत्या विलंब होऊ शकतो. मूत्रपिंडाच्या आजाराची चाचणी कशी करावी याबद्दल आमचा व्हिडिओ पहा.

किडनी स्टोनची लक्षणे, कारणे, वेदना क्षेत्र आणि उपचार

मूत्रपिंडातील खडे (नेफ्रोलिथियासिस) ही पीकेडीची वारंवार होणारी गुंतागुंत आहे, परंतु पीकेडी नसलेल्या लाखो भारतीयांमध्ये ती स्वतंत्रपणे देखील आढळते - ज्यामुळे प्रत्येकासाठी मूत्रपिंडातील खड्यांबद्दल जागरूकता आवश्यक आहे.

किडनी स्टोनची लक्षणे

मूत्रपिंडातील दगडी वेदना (रेनल कॉलिक) मध्ये पाठीच्या कंबरेतील किंवा खालच्या भागात तीव्र, पोटशूळ वेदना होतात ज्या मांडीच्या किंवा आतील मांडीपर्यंत पसरतात - सामान्यतः दगड मूत्रमार्गातून जाताना लाटांच्या स्वरूपात येतात.

• बाजूला, पाठीत किंवा बरगड्यांच्या खाली अचानक तीव्र वेदना - मूत्रपिंड दगडाच्या वेदनांचा एक सामान्य भाग.
• जेव्हा दगड मूत्रमार्गातून खाली उतरतो तेव्हा खालच्या ओटीपोटात, मांडीवर किंवा आतील मांडीवर वेदना पसरतात.
• मूत्रमार्गाच्या अस्तराच्या दगडी घर्षणामुळे गुलाबी, लाल किंवा तपकिरी मूत्र (रक्तस्राव).
• दुय्यम संसर्ग असल्यास ढगाळ किंवा दुर्गंधीयुक्त मूत्र.
• व्हिसरल पेन रिफ्लेक्समुळे मळमळ आणि उलट्या होणे.
• वारंवार लघवी करण्याची इच्छा होऊन कमी प्रमाणात लघवी होणे
• लघवी करताना जळजळ होणे, यूटीआयसारखे वाटणे

किडनी स्टोनची कारणे

जेव्हा मूत्र खनिजे आणि क्षारांनी भरलेले असते तेव्हा मूत्रपिंडातील खडे तयार होतात जे स्फटिकरूप होतात आणि एकत्रित होतात. भारतात सर्वात सामान्य प्रकारचे किडनी स्टोन म्हणजे कॅल्शियम ऑक्सलेट स्टोन (७०-८०%), त्यानंतर युरिक अॅसिड स्टोन (५-१०%), संसर्गामुळे स्ट्रुवाइट स्टोन आणि नेफ्रोजेनिक सिस्टिन्युरिया या अनुवांशिक स्थितीमुळे सिस्टिन स्टोन.

• निर्जलीकरण — दररोज अपुरे पाणी सेवन केल्याने लघवीचे प्रमाण वाढते, ज्यामुळे स्फटिक तयार होण्यास मदत होते. भारतातील उष्णकटिबंधीय हवामानात हा एक प्रमुख धोका घटक आहे.
• जास्त प्रमाणात ऑक्सलेट असलेले पदार्थ — पालक, बीट, काजू आणि चॉकलेटचे जास्त सेवन केल्याने मूत्रात ऑक्सलेट वाढते, ज्यामुळे कॅल्शियम ऑक्सलेट दगड तयार होतात.
• जास्त प्रमाणात सोडियम - मूत्रमार्गातून कॅल्शियम उत्सर्जन वाढवते.
• हायपरयुरिसेमिया (उच्च युरिक अ‍ॅसिड) — गाउट आणि जास्त प्युरिन असलेले आहार (लाल मांस, शंख मासे) युरिक अ‍ॅसिड स्टोन तयार होण्यास प्रोत्साहन देतात. युरिक अ‍ॅसिड चाचणी करून तुमचे स्तर तपासा.
• हायपरकॅल्शियुरिया (मूत्रात जास्त कॅल्शियम) — २४ तासांच्या मूत्र कॅल्शियम चाचणी किंवा कॅल्शियम क्रिएटिनिन रेशो मूत्र चाचणीद्वारे मूल्यांकन केले जाऊ शकते.
• हायपरॉक्सॅलुरिया — २४ तासांच्या लघवीच्या ऑक्सलेट चाचणीने मोजता येते.
• पीकेडी - संरचनात्मक आणि चयापचय बदलांमुळे कॅल्शियम आणि यूरिक ऍसिड दगड तयार होतात.
• वारंवार होणारे मूत्रमार्गाच्या संसर्गाचे आजार — स्ट्रुवाइट (संसर्गजन्य) खडे युरेस उत्पादक बॅक्टेरिया (प्रोटीयस, क्लेब्सिएला) पासून तयार होतात.

किडनी स्टोन वेदना क्षेत्र आणि आराम

दगड मूत्रपिंडातून मूत्राशयाकडे जाताना किडनी स्टोनच्या वेदनांचे स्थान बदलते - वरच्या बाजूचे दुखणे दर्शवते की दगड मूत्रपिंडाजवळ आहे, तर खालच्या ओटीपोटात आणि कंबरेत वेदना दर्शवते की ते मूत्राशयाच्या जंक्शन (युरेटेरोव्हेसिकल जंक्शन) जवळ येत आहे, जे बहुतेकदा सर्वात वेदनादायक बिंदू असते.

किडनी स्टोन वेदना कमी करण्याचे पर्याय:

• हायड्रेशन — दररोज २.५-३ लिटर पाणी पिल्याने लहान दगड बाहेर पडण्यास मदत होते आणि नवीन दगड तयार होण्यास प्रतिबंध करण्यासाठी मूत्र पातळ होते.
• वेदनाशामक औषधे - एनएसएआयडी (डायक्लोफेनाक, केटोरोलाक) आणि अँटिस्पास्मोडिक्स (अल्फा-ब्लॉकर म्हणून टॅमसुलोसिन मूत्रमार्गाला आराम देते) मूत्ररोगतज्ज्ञांनी लिहून दिलेली.
• वैद्यकीय निष्कासन उपचार - टॅमसुलोसिन किंवा तत्सम अल्फा-ब्लॉकर्स १० मिमी पर्यंत उत्स्फूर्तपणे दगड काढून टाकण्यास मदत करतात.
• ESWL (एक्स्ट्राकॉर्पोरियल शॉक वेव्ह लिथोट्रिप्सी) — २० मिमी पेक्षा लहान दगडांचे तुकडे करण्यासाठी नॉन-इनवेसिव्ह साउंड वेव्ह थेरपी
• लेसर लिथोट्रिप्सीसह युरेटेरोस्कोपी - मूत्रमार्ग किंवा मूत्रपिंडातील दगडांसाठी कमीत कमी आक्रमक प्रक्रिया.
• पीसीएनएल (पर्क्युटेनियस नेफ्रोलिथोटोमी) - मोठ्या किंवा गुंतागुंतीच्या दगडांसाठी शस्त्रक्रिया काढून टाकणे.

किडनी रेनल कॅल्क्युलस स्टोन विश्लेषण चाचणी वापरून तुमच्या स्टोनचा प्रकार ओळखा - हे स्टोनच्या पुनरावृत्तीला आहार आणि वैद्यकीय प्रतिबंधाचे मार्गदर्शन करते. कॅल्क्युलस विश्लेषण चाचणी स्टोनची रचना अचूकपणे ठरवते.

पीकेडीचे निदान कसे केले जाते?

पीकेडी निदानामध्ये इमेजिंग - प्रामुख्याने अल्ट्रासाऊंड - मूत्रपिंडाच्या कार्याच्या रक्त आणि मूत्र चाचण्या एकत्रित केल्या जातात ज्यामुळे सिस्टची उपस्थिती निश्चित केली जाते, त्यांची संख्या आणि आकार मूल्यांकन केला जातो आणि मूत्रपिंडाच्या कार्याच्या बिघाडाचे प्रमाण मूल्यांकन केले जाते.

• किडनी अल्ट्रासाऊंड — प्राथमिक, सर्वात किफायतशीर साधन. ADPKD साठी निदान निकष वयावर अवलंबून असतात: ४० वर्षांपेक्षा कमी वयाच्या रुग्णांमध्ये ३ किंवा अधिक सिस्ट (एकत्रित, दोन्ही मूत्रपिंडे); ४०-५९ वयोगटातील रुग्णांमध्ये प्रत्येक मूत्रपिंडात २ किंवा अधिक; ६० वर्षांपेक्षा जास्त वयाच्या रुग्णांमध्ये प्रत्येक मूत्रपिंडात ४ किंवा अधिक.
• सीटी स्कॅन / एमआरआय — सिस्टची अचूक गणना करण्यासाठी, एकूण मूत्रपिंडाचे प्रमाण मोजण्यासाठी (टीकेव्ही — एडीपीकेडीमध्ये एक प्रमुख रोगनिदान चिन्हक) आणि सिस्ट रक्तस्राव किंवा दगडांचा भार यासारख्या गुंतागुंत शोधण्यासाठी वापरले जाते. वारंवार इमेजिंगची आवश्यकता असलेल्या तरुण रुग्णांमध्ये रेडिएशन टाळण्यासाठी एमआरआयला प्राधान्य दिले जाते.
• अनुवांशिक चाचणी — जेव्हा इमेजिंग अनिर्णीत असते, जोखीम असलेल्या कुटुंबातील सदस्यांच्या पूर्व-लक्षणात्मक चाचणीसाठी किंवा कुटुंबातील संभाव्य जिवंत मूत्रपिंड दात्यांसाठी PKD1, PKD2, किंवा PKHD1 जनुकांचा क्रम घेण्याची शिफारस केली जाते.
• रक्त चाचण्या — सीरम क्रिएटिनिन, eGFR, BUN आणि इलेक्ट्रोलाइट्स हे सध्याच्या मूत्रपिंडाच्या कार्याचे मूल्यांकन करतात. १९ चाचण्यांसह रेनल फंक्शन टेस्ट प्रोफाइल किंवा मॅक्स किडनी प्रोफाइल बुक करा.
• मूत्र चाचण्या - प्रथिने, रक्त आणि संसर्गासाठी मूत्र विश्लेषण. मूत्र ACR चाचणीमध्ये लवकर प्रोटीन्युरिया आढळतो. मूत्रात पू पेशींचा संसर्ग आहे का ते तपासा.

निदानासाठी, प्रथम श्रेणीतील नातेवाईकांमध्ये PKD, मूत्रपिंड निकामी होणे किंवा सिस्ट्सचा संपूर्ण कौटुंबिक इतिहास आवश्यक आहे - PKD बहुतेकदा अनेक पिढ्यांमधून चालतो. मूत्रपिंडाच्या कार्याची चाचणी कशी करावी याबद्दलच्या आमच्या मार्गदर्शकामध्ये मूत्रपिंड चाचणी पद्धतींची संपूर्ण श्रेणी समजून घ्या.

पुण्यात मेडिकल लॅब टेस्टिंग बुक करा

हेल्थकेअर एनटी सिककेअर वैद्यकीय प्रयोगशाळेतील चाचण्या आणि प्रतिबंधात्मक आरोग्य तपासणी पॅकेजेसची चाचणी देते ज्यामध्ये घरातील नमुना संकलन आणि थेट वॉक-इन सुविधा समाविष्ट आहे.

वैद्यकीय चाचणी बुक करा | सर्व प्रयोगशाळेतील चाचण्या ब्राउझ करा

पुण्यात पीकेडी मॉनिटरिंगसाठी नियमित प्रयोगशाळेतील चाचण्या

पीकेडी व्यवस्थापनाचा कणा म्हणजे सातत्यपूर्ण प्रयोगशाळेतील देखरेख - मूत्रपिंडाचे कार्य कमी होणे, अशक्तपणा, इलेक्ट्रोलाइट असंतुलन किंवा दगडांचा धोका यासारख्या पहिल्या लक्षणांचा शोध घेणे आणि त्यावर उपचार करणे.

शिफारस केलेले पीकेडी देखरेख वेळापत्रक

• दर ६-१२ महिन्यांनी (स्थिर आजार, टप्पे १-२) — सीरम क्रिएटिनिन + ईजीएफआर, लघवी एसीआर, लघवीचा दिनक्रम, रक्तदाब मूल्यांकन
• दर ३-६ महिन्यांनी (प्रगतीशील आजार, टप्पे ३-४) — संपूर्ण मूत्रपिंड कार्य पॅनेल, मूत्र ACR, अशक्तपणासाठी CBC, इलेक्ट्रोलाइट्स, यूरिक ऍसिड, लिपिड प्रोफाइल
• नवीन लक्षणे दिसल्यास लगेच - मूत्र संवर्धन (संशयित सिस्ट संसर्गासाठी), दगडी उत्सर्जनानंतर दगडांचे विश्लेषण, अचानक कार्य बदलासाठी क्रिएटिनिन

पुण्यातील हेल्थकेअर एनटी सिककेअर येथे घरपोच कलेक्शनसह उपलब्ध असलेल्या प्रमुख देखरेख चाचण्या:

• रेनल फंक्शन टेस्ट प्रोफाइल — क्रिएटिनिन, BUN, eGFR, इलेक्ट्रोलाइट्स, युरिक अॅसिड
• प्रोटीन्युरिया देखरेखीसाठी मूत्र ACR आणि मायक्रोअल्ब्युमिन क्रिएटिनिन रेशो चाचणी
• अचूक GFR मोजण्यासाठी क्रिएटिनिन क्लिअरन्स चाचणी (२४ तास मूत्र + रक्त)
• दगडांच्या जोखीम प्रोफाइलिंगसाठी युरिक अॅसिड चाचणी , २४ तास मूत्रमार्गातील युरिक अॅसिड आणि २४ तास मूत्रमार्गातील कॅल्शियम
• अशक्तपणा आणि संसर्गाच्या देखरेखीसाठी सीबीसी + मूत्र नियमित चाचणी
• पुष्टी झालेल्या संसर्ग व्यवस्थापनासाठी मूत्र संवर्धन आणि संवेदनशीलता

घरी नमुना संकलन पुण्यात उपलब्ध आहे — बाणेर , कोथरूड , औंध , वाकड , हडपसर आणि शिवाजीनगरसह . नमुना संकलन करण्यापूर्वी आमच्या चाचणी तयारी मार्गदर्शकांचे पुनरावलोकन करा.

पीकेडी उपचार पर्याय

पीकेडीवर कोणताही इलाज नाही, परंतु उपचारांमध्ये रक्तदाब नियंत्रित करणे, गुंतागुंत रोखणे, सिस्टची वाढ मंदावणे आणि रेनल रिप्लेसमेंट थेरपीची आवश्यकता होण्यापूर्वी शक्य तितक्या काळ मूत्रपिंडाच्या कार्याला आधार देणे यावर लक्ष केंद्रित केले जाते.

• रक्तदाब नियंत्रण — एसीई इनहिबिटर किंवा एआरबी ही पहिली पसंती आहे. पीकेडीची प्रगती कमी करण्यासाठी काटेकोर रक्तदाब व्यवस्थापन (१३०/८० मिमीएचजीपेक्षा कमी लक्ष्य) हा एकमेव सर्वात प्रभावी उपाय आहे. हेल्थकेअर एनटी सिककेअर येथे उच्च रक्तदाब चाचण्या आणि उच्च रक्तदाब चाचणी पॅकेजेस पहा.
• टोलवाप्टन — प्रौढांमध्ये वेगाने वाढणाऱ्या ADPKD साठी मंजूर केलेला व्हॅसोप्रेसिन V2-रिसेप्टर अँटागोनिस्ट (टप्पा 2-3 ज्यामध्ये जलद गळूची वाढ नोंदवली गेली आहे). हे मूत्रपिंडाच्या एकूण आकारमानात वाढ कमी करते आणि eGFR टिकवून ठेवते परंतु त्यासाठी तज्ञांची मदत आणि नियमित यकृत कार्य निरीक्षण आवश्यक आहे.
• वेदना व्यवस्थापन - दीर्घकालीन वेदनांसाठी पॅरासिटामॉलला प्राधान्य दिले जाते; CKD मध्ये NSAIDs (आयबुप्रोफेन, डायक्लोफेनाक) टाळावेत किंवा कमीत कमी करावेत कारण ते मूत्रपिंडाचा परफ्यूजन कमी करतात आणि मूत्रपिंडाचे कार्य बिघडवतात.
• सिस्ट इन्फेक्शनसाठी अँटीबायोटिक उपचार - सिस्ट फ्लुइडमध्ये प्रवेश करणारे लिपोफिलिक अँटीबायोटिक्स (फ्लुरोक्विनोलोन) सिस्ट इन्फेक्शनसाठी प्राधान्य दिले जातात; युरीन कल्चर सेन्सिटिव्हिटीच्या परिणामांवर आधारित मानक अँटीबायोटिक्सने यूटीआयचा उपचार केला जातो.
• दगड व्यवस्थापन — हायड्रेशन, आहारात बदल, पोटॅशियम सायट्रेट सप्लिमेंटेशन (युरिक अ‍ॅसिड दगडांसाठी), आणि योग्य असल्यास वैद्यकीय किंवा शस्त्रक्रियेद्वारे दगड काढून टाकणे.
• सर्जिकल हस्तक्षेप - मोठ्या प्रबळ सिस्टमुळे होणाऱ्या वेदनांसाठी सिस्ट एस्पिरेशन, स्क्लेरोथेरपी किंवा लॅपरोस्कोपिक सिस्ट डी-रूफिंग जे पारंपारिक व्यवस्थापनाला प्रतिसाद देत नाहीत.
• डायलिसिस आणि किडनी प्रत्यारोपण - स्टेज ५ पीकेडी (ESRD) साठी. पीकेडी रुग्णांमध्ये प्रत्यारोपणाचे परिणाम सामान्यतः उत्कृष्ट असतात; बाधित नसलेल्या कुटुंबातील सदस्यांकडून जिवंत दात्याच्या प्रत्यारोपणाचे अनुवांशिक चाचणीनंतर काळजीपूर्वक मूल्यांकन केले जाते. किडनी निकामी होणे आणि किडनी रिप्लेसमेंट थेरपीबद्दल अधिक वाचा.

पीकेडीमध्ये टाळायची औषधे

पीकेडी रुग्णांमध्ये सामान्यतः उपलब्ध असलेली अनेक औषधे मूत्रपिंडाच्या नुकसानास गती देऊ शकतात आणि ती सावधगिरीने वापरली पाहिजेत किंवा पूर्णपणे टाळली पाहिजेत.

• NSAIDs (आयबुप्रोफेन, नेप्रोक्सेन, डायक्लोफेनाक) — मूत्रपिंडाजवळील रक्त प्रवाह कमी करा; नेहमीच्या वेदनांसाठी पॅरासिटामॉल वापरा.
• काही प्रतिजैविके (अमिनोग्लायकोसाइड्स, जेंटॅमिसिन) — नेफ्रोटॉक्सिक; डोस समायोजन किंवा टाळणे आवश्यक आहे.
• कॉन्ट्रास्ट रंग (सीटी स्कॅनसाठी) — कमी झालेल्या ईजीएफआरमध्ये सावधगिरीने वापरा; प्रक्रियेपूर्वी आणि नंतर पुरेसे हायड्रेशन आवश्यक आहे.
• उच्च-डोस कॅफिन — प्रयोगशाळेतील पुराव्यांवर आधारित सिस्टच्या वाढीस उत्तेजन देऊ शकते; दररोज 1-2 कप पर्यंत मर्यादा.
• कोणतेही नवीन औषध सुरू करण्यापूर्वी तुमच्या नेफ्रोलॉजिस्ट, यूरोलॉजिस्ट आणि कोणत्याही डॉक्टरांना तुमच्या पीकेडी निदानाबद्दल नेहमी कळवा.

पीकेडी आणि किडनी रोग आहार: काय खावे आणि काय टाळावे?

पीकेडी रुग्णांसाठी मूत्रपिंड-संरक्षणात्मक आहार कमी सोडियम, पुरेसे परंतु जास्त हायड्रेशन नसलेले पदार्थ आणि सिस्ट वाढीस प्रोत्साहन देणारे आणि दगड तयार करणारे पदार्थ कमी करणारे पदार्थ यावर लक्ष केंद्रित करतो.

• दररोज २.५-३ लिटर पाणी चांगले हायड्रेटेड राहा . पुरेशा हायड्रेशनमुळे व्हॅसोप्रेसिन (एडीएच) पातळी कमी होते, ज्यामुळे सिस्टची वाढ होते. दिवसाची सुरुवात कोमट पाण्याने करणे ही एक निरोगी दैनंदिन सवय आहे.
• सोडियम कमी करा — रक्तदाब नियंत्रणास मदत करण्यासाठी आणि मूत्रमार्गात कॅल्शियम उत्सर्जन कमी करण्यासाठी (खड्ड्यांचा धोका कमी करण्यासाठी) दररोज २००० मिलीग्रामपेक्षा कमी पातळीचे लक्ष्य ठेवा.
• मध्यम प्रथिने — सीकेडी स्टेज ३-५ मध्ये, युरेमिक लोड कमी करण्यासाठी ०.६-०.८ ग्रॅम/किलो/दिवस मर्यादित करा; उच्च-प्रथिने पूरक आहार आणि लाल मांसाचा अतिरेक टाळा.
• कॅल्शियम ऑक्सलेट स्टोनचा इतिहास असलेल्या रुग्णांमध्ये ऑक्सलेटयुक्त पदार्थ - पालक, बीट, नट आणि चॉकलेट मर्यादित करा .
• कॅफिन मर्यादित करा - कॉफी, एनर्जी ड्रिंक्स आणि कोला
• सायट्रेट वाढवा — पाण्यात लिंबाचा रस सायट्रेट प्रदान करतो, जो कॅल्शियम स्टोन क्रिस्टलायझेशनला प्रतिबंधित करतो (पुराव्यावर आधारित)
• पोटॅशियम आणि फॉस्फरस — रक्त चाचणीच्या निकालांवर आधारित प्रगत CKD मध्ये मर्यादा घाला; स्टेज 3-5 साठी मूत्रपिंड आहारतज्ज्ञांकडून मार्गदर्शन घेण्याची शिफारस केली जाते.

लोक पॉलीसिस्टिक किडनी रोग आणि किडनी स्टोन बद्दल देखील विचारतात.

आरोग्यसेवा आणि आजारी काळजी घेऊन पुढचे पाऊल उचला

पीकेडी किंवा किडनी स्टोनचे व्यवस्थापन अचूक आणि वेळेवर प्रयोगशाळेतील चाचण्यांपासून सुरू होते. औंध, पुणे येथील हेल्थकेअर एनटी सिककेअर घरगुती नमुने संकलन, वॉक-इन किडनी चाचण्या आणि संपूर्ण किडनी प्रोफाइल प्रदान करते - परवडणारे, जलद आणि प्रिस्क्रिप्शनशिवाय. लक्षणे दिसण्यापूर्वी तुमच्या किडनीचे रक्षण करा.